Kinh tế tri thức: Như khói như sương!

Phan Kiến Quốc

Hội nhập kinh tế là một xu hướng tất yếu để phát triển. Việc này đem lại nhiều điểm lợi nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi đất nước phải mở ra những hướng mới trong đó kinh tế tri thức chiếm một vị thế quan trọng. Một nền kinh tế tri thức bao gồm nhiều lãnh vực như khoa học, công nghệ - mà trong đó công nghệ thông tin (CNTT) có ảnh hưởng rất lớn trong toàn xã hội.

Bài viết này tóm tắt một cách sơ sài những nét chính trong nền CNTT Việt Nam, những yếu tố cấu thành và vai trò của nó trong sự phát triển kinh tế và xã hội của đất nước. Theo ý kiến cá nhân, CNTT nước ta phụ thuộc vào 3 yếu tố sau:

Cá tháng tư

Phan Kiến Quốc

Cá Tháng Tư là một thói quen của người Pháp vào mỗi ngày 1/4 hàng năm. Ngày ấy mọi sự giễu cợt đều được châm chước nên người ta tha hồ chọc ghẹo, phá bĩnh hay lừa gạt nhau.

Từ hồi theo nền "kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa", trong nước đã bắt đầu làm quen với từ này. Nhưng không chỉ làm quen suông mà còn áp dụng triệt để nữa là đằng khác. Với những gì xảy ra trong tháng 4/04 vừa qua, ta có thể khắng định rằng nhà nước Việt Nam là những kẻ ưa cái trò chơi này nhất.

Bao cấp tư duy

Phan Kiến Quốc

Gần đây, ngày 06/3/2004, một cuộc hội thảo không chính thức nhưng gồm toàn những nhà giáo tên tuổi của Việt Nam vừa được tổ chức tại Hà Nội. Chủ đề của buổi họp là bàn về "căn bệnh nan y của nền giáo dục đào tạo nước nhà". Các ý kiến đều thống nhất: Trạng thái của nền Giáo Dục (GD) VN hiện rất không bình thường và cần phải tìm ra những "u nhọt" chính để "giải phẫu" mới mong cứu vãn. Nói đúng ra "u nhọt" rất nhiều vì nó đã tồn tại cả mấy thập kỷ và hiện này vẫn còn đang được điều hành, lãnh đạo của những "cái đầu ưu việt". Ta có thể kể ra là: Thi cử nặng nề, Chất lượng đào tạo kém, Sự bất công trong giáo dục, Gánh nặng học phí, Chế độ lương bổng bất hợp lý, Sách giáo khoa thay đổi liên tục nhưng chất lượng vẫn thấp... Trong nội dung giới hạn của bài này, chúng tôi muốn nói đến một vấn đề khác - mà ít khi được nhắc đến. Ðó là nạn "bao cấp tư duy".

Ðánh trống bỏ dùi

Phạm Kim Bằng

Sau hai tuần tranh đua, SEA Games 22 kết thúc trong huy hoàng rực rỡ của đêm bế mạc. Nước chủ nhà giành thắng lợi áp đảo với hơn 150 huy chương vàng. Trong suốt thời gian tổ chức, đời sống tại các thành phố lớn có thay đổi chút ít, đường xá được treo đèn kết hoa, lề đường được dọn dẹp quang đãng hơn, cảnh sát hiện diện thường xuyên hơn... Nói tóm lại, xem có vẻ "văn minh" hơn mọi khi.

Tuy nhiên, dư âm của chiến thắng không kéo dài được lâu vì tức khắc sau đó người dân tiếp tục phải đối đầu với vô vàn khó khăn, tiêu cực trong đời sống hàng ngày, và bộ mặt thật của xã hội lại hiện nguyên hình.

Công bằng ở đâu?

Phan Kiến Quốc

"Phải bán chiếc đồng hồ, tài sản giá trị duy nhất còn lại của hai cha con để thanh toán viện phí, dù biết chẳng thấm vào đâu..." Ông Trí nghẹn lời. Ðã tám lần mổ trong 10 năm nay mà con ông Trí vẫn còn bệnh. Mỗi lần đến bệnh viện là nhà ông lại điêu đứng vì viện phí, thuốc men, là thêm một lần ông phải bán cái gì đó. Giờ đây thêm một lần mổ nữa của con, ông không biết còn gì để bán ngoài cái rẫy khô cằn. Trong khi đó giá thuốc lại tăng...

Những điều quốc sỉ...

Phan Kiến Quốc

"Ngày..., tại một giao lộ thường xuyên kẹt xe nằm trên đường Cách Mạng Tháng Tám đi về hướng Hóc Môn, sau khi nằm chết cứng cả tiếng đồng hồ và hết chịu đựng nổi tình trạng vô trật tự của người đi đường, một người nước ngoài (có lẽ Âu Mỹ) đã ra giữa ngã tư làm công tác của cảnh sát giao thông. Mặt mũi đỏ gay, ông ta quơ tay và gào thét bằng tiếng nước ngoài, ngăn người này, kéo người kia đi để cố tái lập trật tự. Lát sau bà vợ cũng nhảy xuống phụ chồng, tay ôm bóp đầm tay kia vừa phất vừa kéo... Nhưng lượng xe lúc một đông và tình trạng hỗn loạn không hề giảm. Bó tay, cả hai vợ chồng leo lên lề lắc đầu nhìn với cặp mắt chán nản. Nhiều người chạy xe ngang qua cười tỉnh bơ... Cũng là nạn nhân của vụ kẹt xe, tôi chứng kiến từ đầu đến cuối những hình ảnh này và cảm thấy ê chề vì nhục nhã trước những nụ cười vô tư của người mình... ".

Lại bàn về tham nhũng

Phan Kiến Quốc

Ngày 2/9/2003 vừa qua, nhà nước Việt Nam cho long trọng khánh thành sân vận động Mỹ Ðình ở Hà Nội. Trước ngày khai mạc, vị kỹ sư trách nhiệm đã "hồ hởi" tuyên bố "Ðây là sân vận động có các thiết bị ngang tầm với sân Stade de France ở Paris và được trang bị một giàn âm thanh hiện đại mà tất cả các sân Trung Quốc chưa hề có". Tuy nhiên, sau đó ông ta bồi thêm một câu xem ra ít "hồ hởi" hơn: "tôi kêu gọi sự ý thức trách nhiệm của mọi khán giả, đừng có những hành vi tháo gỡ các ghế ngồi cùng các thiết bị của sân vận động, vì đây là tài sản của nhân dân và để sân vận động này tiếp tục phục vụ cho nền thể thao nước nhà...".

Thế nào cũng phải đổi

Phan Kiến Quốc

Truyền hình Sài Gòn cuối tháng 6 có trình chiếu một vở kịch xã hội nói lên đời sống của một gia đình có công với "cách mạng". Sau những tình tiết bình thường, vở kịch chấm dứt bằng lời than thở của người vợ với ông chồng cách mạng: "Tôi tiếc lại cái thời nghèo khó ngày xưa, nghèo nhưng mà sống với nhau có cái tình".

Những nghiệt ngã của tháng Năm

 Phan Kiến Quốc

Ðối với người dân Việt Nam, tháng Năm quả là một tháng khác thường. Thứ nhất nó chấm dứt 6 tháng hạn và đem lại cho người nông dân niềm hy vọng cho một mùa thu hoạch tốt.

Riêng đối với đảng cộng sản, nó cũng là một tháng tốt vì nó kỷ niệm ngày 30/4, ngày 1/5, ngày sinh Các-Mác và Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, đấy lại là khởi điểm của bao oan nghiệt.

Tản mạn ngày 30 tháng 4

Phan Kiến Quốc

Sài Gòn, 30/4/2003, 11 giờ trưa. Ðường xá hôm nay vắng hơn mọi khi. Nhiều người đã lợi dụng hai ngày nghỉ để đi xa hoặc ở nhà.

Tôi thuộc loại người thứ hai.

Vào thời điểm này 28 năm về trước, một đoàn xe tăng của cộng sản húc đổ cổng Dinh Ðộc Lập. Một chế độ cáo chung, một chế độ mới được thiết lập.

Ngày hôm nay. Ðứng ngắm nhìn thành phố. Cũng một đoàn xe, nhưng là một đoàn xe hai bánh đang lưu thông trên đường. 99% vượt đèn đỏ!